Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu ve Cezası (TCK 188)
Uyuşturucu ya da uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinde düzenlenmiştir ve kanundaki en ağır yaptırımlı suçlar arasındadır.
Hangi fiiller bu suçu oluşturur?
Madde, iki ayrı fiil grubunu düzenler:
- İmal, ithal ve ihraç. Uyuşturucu ya da uyarıcı maddeyi ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak üretmek, ülkeye sokmak ya da ülke dışına çıkarmak.
- Ülke içinde ticaret. Maddeyi ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak satmak, satışa arz etmek, başkasına vermek, sevk etmek, nakletmek, depolamak ya da kullanma amacı dışında satın almak, kabul etmek veya bulundurmak.
Cezası ne kadardır?
| Fiil | Hapis cezası | Adli para cezası |
|---|---|---|
| İmal, ithal, ihraç | Yirmi yıldan otuz yıla kadar | 2.000 – 20.000 gün |
| Satma, nakletme, ticaret amacıyla bulundurma ve diğer ticaret fiilleri | On yıldan az olmamak üzere | 1.000 – 20.000 gün |
Madde bir çocuğa verilir ya da satılırsa, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.
Cezayı artıran haller
Ceza yarı oranında artırılır:
- Suça konu madde eroin, kokain, morfin, bazmorfin ya da sentetik kannabinoid, sentetik katinon, sentetik opioid veya amfetamin ve türevlerinden biriyse
- Ülke içindeki ticaret fiilleri okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlere 200 metreden yakın umumi veya umuma açık yerlerde işlenirse
- Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse
- Suç hekim, eczacı, hemşire gibi sağlık meslek mensupları ya da kimyacılık veya ecza ticaretiyle uğraşan kişiler tarafından işlenirse
Suç, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza bir kat artırılır.
Ticaret mi, kullanmak için bulundurma mı?
Bir dosyadaki en önemli tartışma çoğu zaman budur, çünkü iki suçun cezası arasında büyük fark vardır. Değerlendirmede şu ölçütlere bakılır:
- Ele geçirilen maddenin miktarı kişisel kullanımla açıklanabilir mi?
- Madde satışa hazır biçimde, çok sayıda küçük pakete bölünmüş mü?
- Hassas terazi, paketleme malzemesi gibi eşyalar bulundu mu?
- Maddenin bulunduğu yer ve saklanma biçimi neye işaret ediyor?
- Telefon kayıtları, mesajlar ve tanık beyanları satışı gösteriyor mu?
- Kişinin madde kullanıcısı olduğunu gösteren tıbbi bir bulgu var mı?
Bu ölçütler ticarete işaret etmiyorsa fiilin, cezası çok daha düşük olan kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Ticaret iddiasıyla açılan davada fiilin yalnız kullanmak için bulundurma niteliğinde olduğu anlaşılırsa, kanun sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verileceğini öngörür (TCK 191/8).
Arama ve el koymanın hukuka uygunluğu
Uyuşturucu dosyalarında delilin nasıl elde edildiği belirleyicidir. Araç, üst ve konut aramalarının usulüne uygun bir karara ya da yazılı emre dayanıp dayanmadığı, tutanakların nasıl düzenlendiği, maddenin kimde ve nerede bulunduğunun nasıl tespit edildiği ve maddenin net ağırlığı ile etken maddesini gösteren laboratuvar raporu dosyada ayrıntılı incelenir. Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delil hükme esas alınamaz.
Etkin pişmanlık
Ticaret suçuna iştirak eden kişi, resmî makamlar haber almadan önce diğer suç ortaklarını ve maddenin saklandığı veya üretildiği yerleri bildirir ve bu bilgi suç ortaklarının yakalanmasını ya da maddenin ele geçirilmesini sağlarsa, hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK 192/1).
Suç haber alındıktan sonra gönüllü olarak suçun ortaya çıkmasına ve faillerin yakalanmasına yardım eden kişinin cezası, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarıya kadar indirilir (TCK 192/3). Beyanın hangi aşamada ve hangi içerikle verildiği sonucu doğrudan etkiler.
Edirne’deki süreç için: Edirne’de uyuşturucu davaları · Ceza dosyalarında izlenen süreç hakkında genel bilgi için ceza hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve süreler değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışınız.