Av. Büşra Öfke Hukuk Bürosu · Edirne
Dil seçimi: Türkçe
+90 541 616 17 30

Edirne · Hukuki bilgilendirme

Soybağının Reddi ve Babalık Davası: Kim Açar, Süre Ne Kadar?

Evlilik içinde doğan çocuğun babası kanunen ananın kocası sayılır; bu karine ancak soybağının reddi davasıyla çürütülebilir. Evlilik dışında doğan çocuk ile baba arasındaki bağ ise tanıma ya da babalık davasıyla kurulur. Her iki davada da kanun kısa, hak düşürücü süreler öngörür ve bu süreler 2024’te yeniden düzenlenmiştir.

Kısa bilgiler

Soybağının reddi davasını kimler açar?
Koca, ana veya çocuk; dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır (4721 s. TMK m. 286, 2024 değişikliği)
Kocanın süresi
Doğumu ve baba olmadığını ya da ananın gebe kaldığı sırada başka biriyle ilişkisini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl (TMK m. 289)
Ana ve çocuğun süresi
Ana doğumdan, çocuk ergin olduğu tarihten itibaren en geç 1 yıl (TMK m. 289)
Babalık davası süresi
Ana için doğumdan itibaren 1 yıl; çocuk için süre sınırı yok (TMK m. 303, AYM 2011/143 iptal kararı)
Görevli mahkeme
Aile mahkemesi

Babalık karinesi ve iki dava

Evlilik içinde doğan çocuğun babası, kanunen ananın kocasıdır. Bu babalık karinesi ancak mahkeme kararıyla çürütülebilir. Evlilik dışında doğan çocuk ile baba arasındaki soybağı ise tanıma veya babalık davası ile kurulur.

DavaAmacıKim açarKime karşı
Soybağının reddiKocanın baba olmadığının tespitiKoca, ana veya çocukDava açma hakkı olan diğer kişiler
Babalık davasıEvlilik dışı doğan çocuk ile babası arasında soybağı kurulmasıAna ve çocukBaba; ölmüşse mirasçıları

Soybağının reddi: ispat

  • Evlilik içinde ana rahmine düşme (m. 287): Davacı, kocanın baba olmadığını ispat etmek zorundadır. Evlenmeden itibaren en az 180 gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden itibaren en fazla 300 gün içinde doğan çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır.
  • Evlenmeden önce veya ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşme (m. 288): Davacının başka bir kanıt getirmesi gerekmez. Ancak gebe kalma döneminde kocanın eşiyle cinsel ilişkide bulunduğuna dair inandırıcı kanıtlar varsa karine geçerliliğini korur.

Uygulamada ispat çoğunlukla DNA incelemesiyle yapılır. Taraflar ve üçüncü kişiler, sağlık yönünden tehlike oluşturmamak şartıyla kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır (HMK m. 292).

Hak düşürücü süreler

KimSüre (TMK)
Koca – soybağının reddiDoğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle ilişkisini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl (m. 289/1)
Ana – soybağının reddiDoğumdan itibaren 1 yıl (m. 289/2)
Çocuk – soybağının reddiErgin olduğu tarihten itibaren 1 yıl (m. 289/2)
Gecikmede haklı sebep1 yıllık süre sebebin ortadan kalktığı tarihte başlar (m. 289/3)
Ana – babalık davasıDoğumdan itibaren 1 yıl; çocuk başka bir erkekle soybağı ilişkisi içindeyse bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihten itibaren (m. 303)
Çocuk – babalık davasıSüre sınırı yok (m. 303/2, Anayasa Mahkemesince iptal edildi)

Bu süreler hak düşürücüdür; mahkeme kendiliğinden dikkate alır. Kocanın öğrenme tarihini gösteren mesaj, rapor veya tanık gibi delillerin baştan dosyaya konması bu nedenle önemlidir.

Babalık davası

Davalının, çocuğun doğumundan önceki 300. gün ile 180. gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması babalığa karine sayılır (m. 302). Bu sürenin dışında olsa bile fiilî gebe kalma döneminde ilişki tespit edilirse aynı karine geçerlidir. Davalı, babalığının olanaksız olduğunu veya üçüncü bir kişinin babalık olasılığının daha fazla olduğunu ispatlarsa karine düşer.

Dava doğumdan önce de açılabilir. Babalık davası Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir (m. 301).

Ananın mali hakları (m. 304): Doğum giderleri, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri ve gebeliğin gerektirdiği diğer giderler, babalık davasıyla birlikte veya ayrı olarak istenebilir. Çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim bu giderlere hükmedebilir.

Kararın sonuçları

Soybağının reddine karar verilirse çocuk ile koca arasındaki soybağı geriye etkili olarak ortadan kalkar; nüfus kaydı karar kesinleşince düzeltilir. Babalık davasının kabulüyle çocuk ile baba arasında soybağı kurulur; çocuk babasının yasal mirasçısı olur. Velayet, nafaka ve soyadı konuları ayrıca değerlendirilir. Ayrıntı: Nafaka ve velayet davaları

Dava harcı için: Dava harcı hesaplama · Sürenin son günü için: Yasal süre hesaplama

İlgili sayfalar: Boşanma davaları · Miras hukuku · Aile hukuku

Sık sorulan sorular

Soybağının reddi davasını anne açabilir mi?

Evet. 7531 sayılı Kanunla 2024’te yapılan değişiklikle koca ve çocuğun yanında ana da soybağının reddi davası açabilir (TMK m. 286). Ana davayı doğumdan itibaren en geç bir yıl içinde açmalıdır. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.

Çocuğun benden olmadığını yıllar sonra öğrendim. Dava açabilir miyim?

Koca için bir yıllık süre doğum tarihinden değil, doğumu ve baba olmadığını ya da ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlar. Kanundaki “her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl” sınırı Anayasa Mahkemesince 2009’da iptal edilmiştir. Öğrenme tarihinin dosyada belgelerle gösterilmesi önemlidir.

Babalık davasında DNA testi zorunlu mu?

Uyuşmazlığın çözümü için zorunlu, bilimsel verilere uygun ve sağlık yönünden tehlikesiz olmak şartıyla herkes soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir sebep olmadan bu yükümlülüğe uyulmazsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir (HMK m. 292).

Baba ölmüşse babalık davası açılabilir mi?

Evet. Babalık davası babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Dava Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir (TMK m. 301). Çocuk için babalık davasında süre sınırı bulunmadığından, mirasçılık hakkı doğurabilecek bu dava babanın ölümünden sonra da açılabilir.

Anne babalık davasıyla birlikte hangi giderleri isteyebilir?

Ana, babalık davasıyla birlikte veya ayrı olarak baba ya da mirasçılarından doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve gebelik ile doğumun gerektirdiği diğer giderleri isteyebilir (TMK m. 304). Çocuk için nafaka talebi de ayrıca değerlendirilir.

İlgili makaleler

Dayanak mevzuat ve resmî kaynaklar

Son güncelleme:

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; her olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.

İletişim

Büroya telefon, WhatsApp veya e-posta ile ulaşabilirsiniz. Süreli işlemlerde kararın veya tebligatın size ulaştığı tarih önemlidir.