Bilişim Yoluyla Dolandırıcılık ve IBAN Dosyaları: Mağdur ve Hesap Sahibi

Hangi suç oluşur?

İnternet ilanları, sosyal medya hesapları, sahte alışveriş veya yatırım siteleri ya da kendini polis, savcı veya banka görevlisi gibi tanıtan kişilerin aramaları yoluyla yapılan dolandırıcılıklar, çoğu zaman nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturur. TCK m. 158/1-f, dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesini nitelikli hâl olarak düzenler.

• Ceza: Dört yıldan on yıla kadar hapis. Adli para cezası, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
• Mahkeme: Dava ağır ceza mahkemesinde görülür.
• Soruşturma: Suç şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır.

Kendini kamu görevlisi veya banka çalışanı olarak tanıtan kişilerin aramaları (TCK m. 158/1-l) ve banka kartlarının kötüye kullanılması (TCK m. 245) gibi farklı nitelikli hâller de aynı dosyada gündeme gelebilir.

Mağdur iseniz: ilk adımlar

1. Bankanızı hemen arayın. İşlemi bildirin ve paranın gönderildiği hesaba ilişkin işlem yapılmasını isteyin. Kartınız veya internet bankacılığı bilgileriniz ele geçirildiyse bunları kapattırın.
2. Şikâyette bulunun. Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurarak şikâyetçi olun. Şikâyette paranın gönderildiği IBAN, tarih, saat ve tutarı açıkça belirtin.
3. Delilleri saklayın. Dekontlar, mesajlar, e-postalar, arama kayıtları, ilan ve site bağlantıları ile ekran görüntülerini silmeyin.
4. Davaya katılın. Kovuşturma aşamasında davaya katılan mağdur, hükme karşı kanun yollarına başvurma hakkı kazanır.

Paranın hesapta bulunduğu ilk saatler önemlidir. Savcılık, paranın başka hesaplara aktarılmasını önlemek için hesaplara el konulmasını isteyebilir.

Hesabı kullanılan kişi iseniz

Dolandırıcılık parasının gönderildiği hesabın sahibi, çoğu zaman suça iştirak şüphesiyle ifadeye çağrılır. Uygulamada hesap sahipleri; iş ilanı, kolay kazanç vaadi, kredi çıkarma sözü ya da bir tanıdığın ricası üzerine hesabını, kartını veya internet bankacılığı bilgilerini başkasına verdiğini anlatır.

Belirleyici soru kasttır. Hesap sahibinin dolandırıcılıktan haberdar olduğu ve hesabını bilerek ve isteyerek suçta kullandırdığı ispatlanamazsa ceza verilemez. Değerlendirmede şunlara bakılır:

• Hesap ne zaman, kimin yönlendirmesiyle açıldı?
• Kart, şifre ve telefon kimdeydi; para kim tarafından çekildi veya aktarıldı?
• Hesap sahibi bir ücret ya da paydan pay aldı mı?
• Hesaba kısa sürede çok sayıda farklı kişiden para geldi mi?
• Hesap sahibi durumu fark ettiğinde bankaya veya kolluğa başvurdu mu?

7589 sayılı Kanun’la gelen indirim: Kast ispatlansa bile kişinin suça katkısı yalnızca hesap, kart veya erişim bilgisini başkasına vermekten ibaretse ceza yarı oranında indirilir. Kişi paranın çekilmesine, başka hesaplara aktarılmasına ya da mağdurla iletişime de katılmışsa bu indirim uygulanmaz. Ayrıntı: 12. Yargı Paketi (7589 sayılı Kanun)

İfade vermeden önce hesap hareketlerinin, yazışmaların ve hesabı kime, hangi koşulla verdiğinizi gösteren belgelerin bir avukatla incelenmesi önemlidir. Kolluk ve savcılıktaki haklar için: Gözaltı, ifade ve tutuklamaya itiraz

Zararın giderilmesi ve etkin pişmanlık

Dolandırıcılık suçunda failin mağdurun zararını tamamen gidermesi, cezada önemli bir indirim sağlar (TCK m. 168):

• Kovuşturma başlamadan önce zararın aynen geri verilmesi veya tazmin edilmesi: Ceza üçte ikiye kadar indirilir.
• Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden önce: Ceza yarıya kadar indirilir.

Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi ise nitelikli dolandırıcılık soruşturmasını sona erdirmez.

Paranın geri alınması

• Ceza dosyasında: Hesaplarda bulunan paraya el konulabilir ve yargılama sonunda mağdura iadesine karar verilebilir.
• Hukuk davası: Paranın gönderildiği hesap sahibine ve dolandırıcılara karşı iade ve tazminat davası açılabilir. Alacağın tahsili için: Edirne’de icra takibi

Dosyada hesap sahiplerinin ve paranın izlediği yolun tespiti çoğu zaman banka kayıtlarının savcılıkça istenmesiyle mümkün olur. Bu nedenle şikâyetin erken yapılması, paranın izinin sürülebilmesi bakımından önemlidir.

İlgili sayfalar: Ceza hukuku · Adli sicil kaydının silinmesi