Edirne · Hukuki bilgilendirme
İş Kazası Tazminatı: Bildirim, Maddi ve Manevi Tazminat, Süreler
İş kazası bir yandan Sosyal Güvenlik Kurumu yönünden gelir ve ödenek haklarını, öte yandan işverene karşı tazminat talebini doğurur. İş kazasından kaynaklanan tazminat davalarında, diğer işçilik alacaklarından farklı olarak dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu değildir. Kazanın ilk günlerde doğru kayda geçirilmesi, sonraki bütün süreci etkiler.
Kısa bilgiler
- İş kazası sayılan hâller
- İşyerinde bulunulduğu sırada, işveren adına yürütülen iş nedeniyle, görevle işyeri dışına gönderilmişken, emzirme izninde ve işverenin sağladığı taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen olaylar (5510 s. Kanun m. 13)
- İşverenin bildirimi
- Kolluğa derhâl, SGK’ya en geç kazadan sonraki 3 iş günü içinde (5510 s. Kanun m. 13)
- Arabuluculuk
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat ile tespit, itiraz ve rücu davalarında dava şartı değildir (7036 s. Kanun m. 3/3)
- İşverenin sorumluluğu
- İş sağlığı ve güvenliği için gerekli her türlü önlemi alma yükümlülüğü; zararın tazmini sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir (6098 s. TBK m. 417)
- Zamanaşımı
- Kanunda ayrı süre bulunmadıkça 10 yıl (TBK m. 146)
İş kazası nedir?
5510 sayılı Kanuna göre iş kazası, aşağıdaki hâllerden birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır (m. 13):
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
- İşveren tarafından görevli olarak işyeri dışına gönderilmişken, asıl işini yapmadan geçen zamanlarda,
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- İşverenin sağladığı taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişte.
Sigortalının kendi aracıyla veya toplu taşımayla işe giderken geçirdiği kaza, kural olarak son bentteki tanıma girmez; olayın diğer bentlerden birine girip girmediği ayrıca değerlendirilir.
İlk günlerde yapılacaklar
- Sağlık kaydı: Hastaneye başvururken olayın iş sırasında meydana geldiğini söyleyin ve kayda geçmesini sağlayın.
- Bildirim kontrolü: İşveren kazayı kolluğa derhâl, SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bildirimin yapılıp yapılmadığını e-Devlet’ten veya SGK’dan kontrol edin.
- Deliller: Kaza yerinin fotoğrafları, tanıkların adları, vardiya çizelgesi, iş güvenliği eğitim kayıtları ve varsa kamera kayıtları erken aşamada tespit edilmelidir.
- Tutanaklar: İmzalamanız istenen kaza tutanağında olayın nasıl anlatıldığını okuyun; yanlış anlatım sonradan kusur tespitini etkileyebilir.
Hangi tazminatlar istenebilir?
| Talep | Kim ister | Açıklama |
|---|---|---|
| Maddi tazminat | Kazalı işçi | Geçici ve sürekli iş göremezlik nedeniyle kazanç kaybı, tedavi ve bakım giderleri |
| Manevi tazminat | Kazalı işçi; ağır bedensel zararda ve ölümde yakınları | Yaşanan acı ve elemin karşılığı |
| Destekten yoksun kalma tazminatı | Ölen işçinin desteğinden yoksun kalanlar | Ölüm hâlinde eş, çocuklar ve kanıtlanırsa diğer yakınlar |
İşveren, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak ve araç gereçleri eksiksiz bulundurmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle işçinin ölümü veya vücut bütünlüğünün zedelenmesinden doğan zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir (TBK m. 417). Kusur oranları yargılamada iş güvenliği bilirkişisi tarafından belirlenir; SGK’nın bağladığı gelir hesaplamada dikkate alınır.
Arabuluculuk gerekmez
İşçilik alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak kural olarak zorunludur. Ancak iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu kuralın dışındadır (7036 s. Kanun m. 3/3). Aynı iş ilişkisinden doğan kıdem, ihbar veya ücret alacakları için ise önce arabulucuya gidilir. Ayrıntı: İş davalarında zorunlu arabuluculuk
Süreler
- Tazminat davası: Kanunda ayrı bir süre yoksa genel zamanaşımı 10 yıldır (TBK m. 146). Başlangıç tarihi, zararın kesin olarak belli olduğu tarihe göre değerlendirilir.
- İşten ayrılma: Kaza sonrası iş sözleşmesi sona erdiyse işe iade için bir aylık süre ayrıca işler. Ayrıntı: İşe iade davası süreleri
Kaza sonrası işsiz kalındıysa ödenek hakkını işsizlik maaşı hesaplama aracıyla, dava giderlerini dava harcı hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
İlgili sayfalar: İş hukuku ve işe iade · Trafik kazası ve sigorta tazminatı · İş hukuku
Sık sorulan sorular
İşveren kazayı SGK’ya bildirmedi. Ne yapabilirim?
İşveren iş kazasını kolluğa derhâl, SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmadıysa işçi, hastane kayıtları ve tanıklarla birlikte SGK’ya başvurabilir; olayın iş kazası olduğunun tespiti için iş mahkemesinde dava da açılabilir. Bu tespit davası için arabulucuya gitmek zorunlu değildir.
İş kazası tazminatı için önce arabulucuya gitmem gerekir mi?
Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarını ve bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarını zorunlu arabuluculuğun dışında tutar. Aynı olaydan doğan kıdem tazminatı veya ücret alacağı gibi diğer işçilik alacakları için ise arabuluculuk zorunludur.
Kazada benim de kusurum varsa tazminat alabilir miyim?
Kusur oranı, tazminatı tamamen ortadan kaldırmaz; hesaplanan tazminattan işçinin kusuru oranında indirim yapılabilir. Kusur oranları mahkemenin aldırdığı iş güvenliği bilirkişi raporuyla belirlenir. İşverenin eğitim, ekipman ve denetim yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği bu raporda incelenir.
İş kazasında hayatını kaybeden işçinin ailesi ne talep edebilir?
İşçinin desteğinden yoksun kalan eşi, çocukları ve kanıtlanırsa diğer yakınları destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir; ayrıca yakınlar için manevi tazminat talep edilebilir. SGK’nın hak sahiplerine bağladığı gelir, tazminat hesabında dikkate alınır. Destekten yoksun kalma tazminatı mirasçılık sıfatına bağlı değildir; desteğin fiilen sağlandığı kişiler tarafından istenir.
Tazminat davası için ne kadar sürem var?
İşverenin sorumluluğu sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabi olduğundan, kanunda ayrı bir süre bulunmadıkça genel on yıllık zamanaşımı uygulanır. Zamanaşımının başlangıcı, zararın ve özellikle sürekli iş göremezlik derecesinin belli olduğu tarihe göre değerlendirilir. Delillerin kaybolmaması için davanın bu süreyi beklemeden hazırlanması önerilir.
İlgili makaleler
Dayanak mevzuat ve resmî kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 13 (mevzuat.gov.tr)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 (mevzuat.gov.tr)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 146, 417 (mevzuat.gov.tr)
Son güncelleme:
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; her olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.